Phương pháp chung
Các phương pháp sản xuất Whisky khác nhau rất nhiều, nhưng có một điều mà tất cả các phương pháp đều cùng chung đó là trước tiên ngũ cốc được xay thành hạt tấm và được trộn với nước ấm trong thùng kín (mash tun). Qua đó tinh bột được hóa đường. Tiếp theo đó nước mạch nha được trộn với men trong một thùng lên men (wash back hay fermenters) và được lên men.
Chất lỏng phát sinh có khoảng 5% đến 10% rượu, được gọi là wash, ale hay distiller's beer và quả thật là gợi nhớ đến bia. Trong các thiết bị chuyên môn, chất lỏng này được chưng cất nhiều lần. Hơi phát sinh (rượu, chất tạo hương vị) được ngưng tụ (new make). Sau khi được pha loãng với một ít nước, new make được trữ trong thùng gỗ nhiều năm. Mỗi năm có vào khoảng 2,5% rượu bốc hơi ra khỏi các thùng gỗ đã được đóng kín, được gọi là phần của thiên thần (angels share hay angels'dram). Sau quá trình này thường thì Whisky được pha trộn (blend), làm loãng, lọc (ở loại Whisky đặc biệt thì được bỏ qua giai đoạn này) và đóng vào chai.
Các phương pháp đặc biệt
Để sản xuất loại Malt-Whisky, lúa mạch được chế biến thành mạch nha bằng cách làm cho ẩm và cho nẩy mầm. Nhờ vậy enzyme được tạo thành và tạo khả năng hóa đường tinh bột sau đó. Sau 5 đến 8 ngày mạch nha xanh được hong khô. Tại Scotland người ta dùng một loại lò cổ truyền (kiln) và đốt một lượng than bùn nhất định trong lò. Việc này mang lại hương khói đặc trưng của một số Whisky Scotland. Mặc dầu là phương pháp này vẫn còn được sử dụng lác đác, việc gây mạch nha ngày nay được tiến hành trong các nhà máy lớn chuyên môn.
Để sản xuất Malt-Whisky của Scotland và Pot-Still-Whiskey của Ireland "bia" được chưng cất trong những bình bằng đồng có hình giống củ hành (pot still) có cổ phía trên giống như cổ của thiên nga (swan neck). Phần cất có nồng độ rượu từ 60% đến 75%. Tất cả các thử nghiệm thay thế đồng bằng các kim loại ít bị rỉ sét, dễ gia công và rẻ tiền hơn đều thất bại vì hương vị không đạt của Whisky được sản xuất. Việc chưng cất được tiến hành gián đoạn vì bao giờ cũng chỉ có thể gia công được một phần wash nhất định.
Các loại Whisky khác phần lớn được chưng cất bằng cột chưng cất (patent still, column still hay Coffey still). Loại cột này do một người Scot là Robert Stein phát minh và thử nghiệm vào năm 1826 và được người Ireland là Aeneas Coffey cải tiến trong những năm sau đó. Bằng những cột chưng cất này, phần cất được sản xuất có nồng độ rượu tối đa là 94,8%. Loại cột này làm việc liên tục và đây cũng là một ưu điểm lớn về mặt phí tổn.
Kiểu Lomond (Lomond still) do Alistair Cunningham và Arthur Warren phát triển vào năm 1955, một phương pháp pha trộn giữa pot still và column still với một ống xi lanh có nhiều tấm bằng đồng di động bên trong, không đột phá được. Tuy đã được sử dụng trong nhiều lò nấu rượu, ngày nay phương pháp này chỉ còn được sử dụng tại hãng nấu rượu Whisky Scapa.
Trong Liên minh châu Âu Whisky phải đạt được những tiêu chuẩn được quy định trong chỉ thị số 1576/89 ngày 29 tháng 5 năm 1989:
* Được sản xuất bằng cách chưng cất từ nước mạch nha của ngũ
cốc.
* Được chưng cất đến nồng độ rượu ít hơn 94,8 phần trăm thể
tích.
* Được lưu trữ ít nhất là 3 năm trong thùng gỗ có thể chứa 700
lít hay ít hơn.
* Có nồng độ rượu ít nhất là 40 phần trăm thể tích.
Nếu như sản phẩm không đáp ứng được những yêu cầu tối thiểu trên thì không được bán trong Liên minh châu Âu như là Whisky.
Các nước khác có những quy định khác đối với những tiêu chuẩn trên, thí dụ như tại Uruguay thời gian lưu trữ ngắn nhất được quy định là 2 năm.
Thứ Sáu, 26 tháng 10, 2007
Phương pháp sản xuất whisky
Tết và chuyện bia rượu
Cuốn sách “Chuyên gia nếm thử rượu vang – Nghề của tương lai”
Trở lại Việt Nam lần này, Tô Việt giới thiệu cuốn sách “Chuyên gia nếm thử rượu vang – Nghề của tương lai” như một sự dự báo về việc bùng nổ trong thời hội nhập của nghề khá độc đáo và mới mẻ này.
 |
Con đường trở thành “chuyên gia” rượu vang
Sinh năm 1958 tại Hà Nội, năm 1984, Tô Việt thi đậu học bổng về Công pháp quốc tế và theo học tại đại học Nice. Thành phố Nice là cửa ngõ biên giới giữa Pháp và Italia cũng là nơi giao nhau của hai nền văn hóa rượu vang lâu đời nhất châu Âu. Cái duyên, may mắn và sự đam mê đã đưa Tô Việt trở thành một trong những chuyên gia nếm rượu vang hàng đầu thế giới hiện nay.
Những ngày đi học, Việt theo chân các bạn đến những hầm rượu nổi tiếng ở Pháp, những cánh đồng nho, những nơi sản xuất rượu như có một sức hút mãnh liệt với anh. “Nhưng từ đam mê để trở thành một chuyên gia về nếm thử rượu vang là cả một quá trình mày mò, học hỏi và tích luỹ kinh nghiệm cá nhân và nhất là phải được đào tạo cơ bản”, anh Việt nhớ lại. Người thực sự khơi dậy đam mê về rượu vang trong anh chính là ông Frank Thomas, chuyên gia rượu giỏi nhất châu Âu năm 2000. Sau một thời gian làm việc, ông Frank Thomas sớm phát hiện ra những năng khiếu bẩm sinh, khả năng kỳ lạ của Tô Việt nên giới thiệu Việt với ông Gérard Basset, một chuyên gia giỏi nhất châu Âu năm 1996, thứ nhì thế giới năm 1992 và 2004, lúc đó đang là chủ tập đoàn khách sạn rượu vang ở Anh quốc.
Một năm làm việc ở Anh dưới sự dìu dắt của chuyên gia hàng đầu thế giới, Tô Việt đã khám phá ra rất nhiều điều mới lạ trong “Văn hóa rượu vang”. Anh bảo: ”Anh Quốc cũng là vùng đất phì nhiêu cho tất cả trào lưu văn hóa rượu vang trên thế giới. Ở xứ sở này, vốn là một quốc gia đa chủng, mỗi người trong cách thưởng thức rượu vang, uýtki hay voska đều cố gắng tìm về với bản thể của chính mình. Tôi biết thử và thưởng thức rượu vang cũng là tìm đến nhân cách phương Đông. Đó là cái Chân, Thiện, Mỹ”.
Đi đến đâu, dừng chân ở quốc gia, địa phương nào, Tô Việt cũng tìm hiểu rõ nét đặc trưng của từng loại rượu và anh rút ra được những nhận xét, triết lý sâu sắc từ những ly rượu. Trở về VN với tư cách là Giám đốc chương trình văn hóa rượu vang do Chính phủ Pháp tài trợ với sự hợp tác của nhiều trường đại học ở Hà Nội, TP.HCM, Đà Lạt; thạc sĩ Tô Việt đang đào tạo cho cán bộ cao cấp của ngành Ngoại giao, Thương mại, Ngân hàng, Tài chính, Du lịch, Hàng không, Đường thuỷ, những chuyên gia phục vụ tại các nhà hàng, khách sạn, chủ đại lý bán rượu bia và bất kỳ ai quan tâm đến văn hóa rượu vang. Người dự khóa học đến khi kết thúc sẽ được cấp chứng chỉ của Hiệp hội chuyên gia thử nếm rượu vang quốc tế ASI. Tuy nhiên, Tô Việt bảo: “Điều tôi muốn làm xuất phát từ sâu thẳm trái tim: tôi muốn mang những hiểu biết, kiến thức và sức lực của mình để phục vụ cho quê hương. Ai cũng có nguồn cội để quay về”.
Văn hóa rượu vang và con đường hội nhập
 |
| Chuyên gia Tô Việt đang nếm thử rượu vang |
Tô Việt cho biết: “Thực ra, văn hóa rượu ở Việt Nam đã có từ lâu đời trong tổng thể văn hóa ẩm thực của dân tộc nhưng về rượu vang vẫn còn ít người biết cảm thụ, thưởng thức. Trong quá trình hội nhập quốc tế và bùng nổ du lịch, dòng khách nước ngoài vào đầu tư, làm ăn và đi du lịch ở Việt Nam ngày càng tăng. Do đó, việc nâng cao kiến thức về văn hóa rượu vang cùng một loạt các ngành kinh tế dịch vụ như du lịch, nhà hàng, khách sạn…và bản thân người phục vụ cho du khách biết thưởng thức rượu vang là rất cần thiết”. Và trong suốt mấy mươi năm tìm hiểu, nghiên cứu về rượu vang, Tô Việt trở về nước với mong muốn dành cả tâm huyết của mình giới thiệu với người dân trong nước nét văn hóa độc đáo của nghề nếm thử rượu vang.
Ngoài việc tham gia các chương trình giảng dạy tại các trường đại học lớn ở VN, anh tham gia viết sách. Quyển sách đầu tay của Tô Việt:”Tìm hiểu văn hóa rượu vang” xuất bản năm 2005 đã nhanh chóng được người am hiểu rượu vang trong nước tìm đọc như một “bửu bối”. Đầu năm 2006, anh tiếp tục cho ra mắt quyển: “Chuyên gia nếm thử rượu vang – Nghề của tương lai” như một lần nữa khẳng định sự cần thiết của nghề này trên con đường hội nhập của Việt Nam. Tiến sĩ Trần Văn – Ban Kinh tế Trung ương cho biết: “Tô Việt đã đến nhiều nơi để giảng dạy những kiến thức về cây nho, công nghệ sản xuất rượu vang truyền thống của châu Âu, phong cách phục vụ rượu tại nhà hàng, khách sạn danh tiếng, quán bar…Trong thời gian qua, anh đã dành nhiều tâm huyết cho việc quảng bá văn hóa rượu vang Pháp ở nước ta, góp phần tăng cường giao lưu văn hóa, văn hóa ẩm thực và kinh tế của Việt Nam với thế giới trong thời đại hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế”.
“Chuyên gia nếm thử rượu vang – Nghề của tương lai”
 |
| Bìa tác phẩm "Chuyên gia nếm thử vang - Nghề của tương lai" |
Trở lại Việt Nam lần này, Tô Việt giới thiệu cuốn sách “Chuyên gia nếm thử rượu vang – Nghề của tương lai” như một sự dự báo về việc bùng nổ trong thời hội nhập của nghề khá độc đáo và mới mẻ này.
Trong lời đề tựa, quyển sách được giới thiệu một cách hấp dẫn: “Xuất hiện tại Ai Cập vào khoảng 2000 năm TCN, rượu vang đã trở thành thứ đồ uống lâu đời nhất của nhân loại, một sản phẩm văn hóa có sức quyến rũ mê hồn! Người ta ví rượu vang giống như một cô gái đẹp kiêu kỳ, đỏng đảnh nhưng hấp dẫn và cuốn hút vô cùng! Biết bao truyền thuyết, giai thoại hay những tác phẩm thơ ca, hội họa đã nói về thứ chất lỏng huyền bí này… Phải chăng vì thế, gắn với cô gái đẹp khó tính này, nghề nếm thử rượu vang cũng ngày càng đòi hỏi khắt khe hơn sự toàn diện hoàn hảo về phẩm chất, kỹ năng, trình độ kiến thức… ở người làm nghề? Nếu như trong quá khứ, hình ảnh chuyên gia nếm thử rượu vang chỉ đơn giản là một người am hiểu về rượu và biết phục vụ rượu hợp ý khách hàng, thì ngày nay, để được gọi là chuyên gia, cá nhân ấy phải “giỏi” nhiều mặt. Từ việc phải có một khả năng chuyên môn về rượu vững vàng, chuyên gia phải biết làm chủ kỹ năng quản lý và lãnh đạo, biết tham vấn cho nhà kinh doanh các chính sách thương mại hiệu quả, có kiến thức sâu rộng, khả năng ngoại giao tốt, am hiểu tâm lý khách hàng, nhạy cảm và khiêm tốn, thậm chí, phải có khả năng viết lách… Một thứ nghề thật công phu, mang đầy tính nhân văn cao đẹp”.
Cuốn sách “Chuyên gia nếm thử rượu vang - Nghề của tương lai” được biên soạn bởi Tiểu ban Giáo dục, Hiệp hội thử nếm rượu vang quốc tế (ASI), và được Chuyên gia quốc tế rượu vang – Thạc sĩ Tô Việt biên dịch để giới thiệu tới công chúng Việt Nam. Mục đích của cuốn sách không nằm ngoài mong muốn được tôn vinh ánh hào quang của nghề nếm thử rượu vang, góp phần phát triển chương trình Quảng bá văn hóa rượu vang tại Việt Nam.
Sách được chia làm 3 phần lớn với bố cục và nội dung khá chặt chẽ: Phần 1: Chuyên gia thử nếm rượu vang (7 đề mục) đưa ra cái nhìn tổng thể về nghề thử nếm rượu vang từ xưa tới nay, quá trình hình thành và phát triển của nó trên thế giới và khắc hoạ hình ảnh một chuyên gia thử nếm rượu chuẩn mực nhất, với những phẩm chất đạo đức, phẩm chất chuyên môn, phong cách hành xử bắt buộc phải có. Phần này sẽ lý giải vì sao cần thiết phải thuê các chuyên gia thử nếm rượu vang trong ngành phục vụ đồ ăn uống.
Phần 2: Công tác quản lý và các phương tiện làm việc của chuyên gia (26 đề mục) giới thiệu sâu sắc, toàn diện, cụ thể về khía cạnh công việc phải làm của một chuyên gia thử nếm rượu vang. Từ việc quảng cáo, cân đối ngân sách, tổ chức và quản lý hầm rượu cho đến việc lên danh sách rượu, danh sách các món ăn, những nguyên tắc phối hợp đồ ăn và rượu vang, và đặc biệt là quy trình- kỹ năng thử nếm, cảm thụ, đánh giá, phân tích rượu vang. Các phương tiện làm việc tối thiểu như ly, tách, nút rượu, mở rượu… cũng được giới thiệu chuyên sâu. Đây là những chỉ dẫn mà người làm nghề nhất định phải am hiểu.
Phần 3: Phục vụ trong nhà hàng (16 đề mục). Giới thiệu môi trường chính cho chuyên gia thử nếm rượu vang hoạt động, thể hiện tài nghệ chính là nhà hàng. Vì vậy, những chỉ dẫn về cách thức phục vụ rượu vang như trình tự phục vụ, nhiệt độ phục vụ, thời điểm phục vụ, cách nắm bắt và “chiều” lòng khách hàng,… sẽ giúp bạn tạo dựng một hình ảnh tuyệt vời nhất trong mắt thực khách. Ngoài ra, phần này còn giới thiệu danh sách các chuyên gia quốc tế giỏi nhất và các cuộc thi thử nếm trên thế giới.
Sách được trình bày đẹp, nhiều hình ảnh minh họa sinh động, bìa cán mờ, in 4 màu, giấy Couches, khổ 14,5cmx20,5cm, ra mắt tháng 06.2006, phát hành trực tuyến qua trang web www.sachviet.com.vn và tại các hiệu sách trên toàn quốc.
Ông Giuseppe Vaccarini, Chủ tịch Hội thử nếm rượu quốc tế 1996-2004 cho biết: “Cuốn sách này được chia ra nhiều chương nhỏ cho các chuyên gia rượu và nhà hàng nhằm đề cao tính chuẩn xác mà chuyên gia rượu cần có trong ứng xử trong bất kể tình huống nào, cũng như chỉ dẫn cụ thể các công việc khác nhau mà chuyên gia cần phải thực thi một cách có hiệu quả và quyết đoán, nhưng không vì thế mà quên tầm quan trọng của việc chuẩn bị cũng như kinh nghiệm thu hái được trong cả cuộc đời làm chuyên gia... Cuốn cẩm nang này còn là cầu nối tất cả các chuyên gia thử nếm của các quốc gia khác nhau, từ những người mới bước chân vào nghề tới những người đã tích lũy được ít nhiều kinh nghiệm và tri thức, bởi sự đào luyện liên tục có một vai trò quan trọng, là chất xúc tác và động lực của Hội thử nếm rượu trên phạm vi quốc tế… Cuốn sách này chỉ có tham vọng là cuốn cẩm nang không thể thiếu cho các chuyên gia thử nếm thời hiện đại, luôn luôn phải năng động trong môi trường nhà hàng khách sạn hiện nay”.
H.D
7.000 tỷ đồng uống bia Tết
Các nhà kinh doanh bia dự đoán, mùa cuối năm (Noel, Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán), thị trường Việt Nam tiêu thụ khoảng 7.000 tỷ đồng cho các loại bia từ cao cấp đến bình dân, chiếm 50-65% doanh thu bán bia cả năm của các công ty.
Còn 3 tháng nữa mới đến Tết, nhưng từ giữa tháng 11, giá bia lon Sài Gòn đã nhích lên 2.000-3.000 đồng/thùng tùy điểm bán. Nhà sản xuất khẳng định giá bán sỉ không tăng, còn đại lý bán lẻ thông báo giá bia dịp Tết có thể lên trên 150.000-160.000 đồng/thùng so với giá bán lẻ gốc là 140.000 đồng.
Theo Hiệp hội các nhà sản xuất rượu - bia - nước giải khát Việt Nam, tổng sản lượng bia của các nhà máy, cơ sở sản xuất cả nước khoảng 1.290-1.300 triệu lít/năm với tổng doanh thu ước khoảng 11.700 tỷ đồng, trong đó hơn 30% là các loại "bia cỏ" - bia do các nhà máy, cơ sở địa phương sản xuất và chưa có thương hiệu nổi tiếng như bia làm ở các tỉnh… Loại sản phẩm này nhờ giá rẻ nên tiêu thụ mạnh ở nông thôn. Năm địa phương sản xuất và tiêu thụ bia lớn nhất hiện nay là TP HCM, Hà Nội, Huế, Đà Nẵng và Hải Phòng.
Với hơn 10 nhãn hiệu bia có sức chi phối mạnh trên thị trường như Tiger, Heineken, San Miguel, Carlsberg, Sài Gòn, 333, Bivina, Bến Thành, Halida… thì bia Sài Gòn chiếm thị phần lớn nhất với gần 400 triệu lít/năm và doanh thu khoảng 4.000 tỷ đồng. Kế đến là bia Hà Nội trên 200 triệu lít/năm và nhà máy bia Việt Nam (Tiger, Heineken, Bivina) trên 100 triệu lít/năm, còn lại các nhãn hiệu khác chỉ vài chục triệu lít/năm.
Các "anh cả" chiếm thị phần lớn có sự phân chia lãnh địa tuy không rõ nét, nhưng cũng khá cụ thể: Bia Sài Gòn bán mạnh ở thị trường TP HCM và một số tỉnh, thành phố lớn; bia Hà Nội mạnh ở thị trường Hà Nội và các tỉnh phía Bắc, Heineken chiếm thị phần cao cấp ở các nhà hàng, quán ăn sang trọng, Tiger mạnh nhất ở khu vực các tỉnh miền Tây và các nhà hàng tiệc cưới ở TP HCM…
Theo đại diện phòng tiêu thụ thị trường Tổng công ty Bia rượu nước giải khát Sài Gòn, tuy lượng sản xuất bia của năm 2004 đã tăng hơn 10% so với năm 2003 nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu thị trường, ước tính phải đến 1.800 triệu lít/năm. Hiện nay do nhu cầu tiêu thụ bia dịp Tết tăng gấp 10 lần, nhu cầu mua bia để biếu, tặng tăng gấp 30 lần tháng bình thường, một số công ty lớn ở Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM lại chỉ làm bia lon vào tháng cuối năm nên tình trạng cầu lớn hơn cung quá nhiều đã gây nên sự biến động giá bia.
Không kể các nhà hàng, quán ăn, tại TP HCM có trên 3.000 điểm bán lẻ các loại bia và cả nước có đến cả chục nghìn điểm bán bia dịp tết. Khoảng 50 nhà phân phối lớn chi phối giá toàn bộ thị trường, đóng vai trò tổng đại lý hay đại lý cấp 1 cho các đơn vị sản xuất.
Theo những người phụ trách kinh doanh, tiếp thị của các nhãn hiệu bia tiêu thụ mạnh, do hợp đồng đã ký cả năm với các nhà phân phối nên không có tình trạng nhà sản xuất tăng giá. Ngoài yếu tố cầu lớn hơn cung như đã nói ở trên, giá còn bị tác động ở chỗ, hơn 50% lượng bia bán trên thị trường được sản xuất theo kế hoạch đều đặn hàng tháng; tháng Tết dù sức mua tăng gấp chục lần thì lượng sản xuất vẫn chỉ bằng tháng bình thường, và các nhà máy hầu như không có hàng dự trữ nên tổng đại lý nào vốn lớn, trữ hàng nhiều từ trước sẽ có cơ hội kinh doanh tốt.
Nhìn từ phía nhà sản xuất, có vẻ như nhà phân phối là người làm mưa làm gió giá thị trường bia Tết. Nhưng thực tế, chính cách hoạt động theo kiểu "lời ăn lỗ chịu" của nhà sản xuất đã buộc nhà phân phối phải chịu nhiều rủi ro thì dĩ nhiên họ phải làm giá tháng Tết để bù lỗ trong năm.
Theo chu kỳ, từ tháng 3 đến tháng 9 là giai đoạn kinh doanh từ lỗ đến hòa vốn hoặc lời rất ít của các đại lý. Bỏ vốn cả trăm tỷ đồng ngậm vào chi phí "cược vỏ chai" 24.000-66.000 đồng/két bia, lại luôn phải đạt mức tăng doanh số theo yêu cầu của các nhà máy sản xuất, có đại lý bán lỗ nhưng không dám khai báo lỗ vì sợ vi phạm quy định bán phá giá, đại lý chấp nhận lỗ tháng bình thường để đảm bảo được nhà máy cung cấp số lượng bia đủ bán tháng tết.
Liên tục trong ba năm qua, các công ty bia trong nước đã đầu tư mạnh để tăng sản lượng và xây dựng thương hiệu. Liên tục trong các tuần qua đã diễn ra các cuộc chiêu đãi, hội nghị khách hàng mời dự tiệc, tặng quà, tặng vé du lịch nước ngoài của các hãng bia để "o bế" nhà phân phối.
Mới đây nhất, công ty San Miguel Việt Nam tổ chức các đêm hội dành cho các VIP văn nghệ sĩ, người nổi tiếng để quảng bá bia San Mig Light- loại bia nhẹ mới, dự kiến sẽ tung ra tham gia bán tết này. So với doanh thu cả ngàn tỷ đồng mỗi năm, chi phí cho các chương trình uống bia trúng thưởng, mua bia tặng áo gió, hộp quẹt, bộ ly… trị giá vài tỷ đồng là con số quá nhỏ.
Ngay trong tháng Tết, dù biết không khuyến mãi vẫn bán hết hàng nhưng các nhãn hiệu bia bán chạy vẫn làm chương trình riêng để khuếch trương thương hiệu. Phát triển thị phần nhanh phải kể đến Tiger với các hình thức tài trợ cho các nhà hàng.
Theo nguồn tin riêng, dự kiến trong tháng 1/2005, trên thị trường sẽ có thêm ba loại bia mới, trong đó có loại bia tươi cao cấp dành cho giới doanh nhân. Cuộc chiến giành thị phần bia sẽ tiếp tục khốc liệt hơn.
Nếu thế yếu của công ty bia trong nước là về chi phí quảng cáo, khuyến mãi, kém về PR và tiếp thị thì họ lại hơn về giá rẻ, sản lượng tiêu thụ mạnh. Ngược lại các công ty bia liên doanh hoặc 100% vốn nước ngoài lại chiếm thị phần bia có giá mắc hơn, số lượng ít nhưng doanh thu cao.
(Nguồn: SGTT)
Giá bia tăng đến Tết
Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất rượu-bia-nước giải khát VN, bia Sài Gòn được đánh giá là mạnh nhất hiện nay với mức tiêu thụ 400 triệu lít/năm.
 |
Tổng năng lực sản xuất bia của cả nước hiện ước 1.300 triệu lít/năm, trong khi nhu cầu lên đến khoảng 1.800 triệu lít/năm mới đủ (!). Riêng tại TP.HCM, lượng bia sản xuất chiếm khoảng 1/3 tổng lượng bia cả nước, trong khi khả năng tiêu thụ thì tốc độ “năm sau uống nhiều hơn năm trước” 10-15%/năm.
Đã tăng và còn... tăng tới Tết?
Theo “nhật ký nhập hàng” của ông Tiến - chủ đại lý bia trên đường Nguyễn Thái Bình, từ cuối tháng mười đến hết tháng mười một, tổng cộng bia 333 đã tăng năm lần, từ 148.000 đồng/thùng hiện nhảy lên 156.000 đồng/thùng.
Sài Gòn (SG) đỏ cũng tăng ly kỳ không kém. Từ 112.000 đồng/két hôm 2-9, SG đỏ đột ngột rớt xuống còn 97.000 đồng/két (thấp hơn giá xuất xưởng tại nhà máy 1.000 đồng/két) vì đụng phải chương trình khuyến mãi trúng xe của Tiger. Khi Tiger chấm dứt khuyến mãi, SG đỏ ngay lập tức vọt lên 110.000 đồng, tiếp tục lên 115.000-120.000 đồng/két vào giữa tháng mười một và hiện giữ mức 124.000 đồng/két.
So với thời điểm gần Noel năm ngoái, giá bia SG đã tăng từ 8-21% và xấp xỉ gần bằng giá cao điểm nhất của ngày 30 âm lịch tết năm ngoái, dù hơn hai tháng nữa mới đến tết. Và theo dự đoán của hầu hết các đại lý bia, chắc chắn giá bia SG trong tết năm nay “ít nhất sẽ tăng thêm 20% nữa, trong khi các loại bia khác cùng lắm chỉ 12-13%”.
Giá tăng do đâu?
Theo khảo sát của các công ty nghiên cứu thị trường, mức tiêu thụ bia nhiều nhất hiện nay trên địa bàn TP.HCM thuộc về bia SG, từ bia chai cho đến bia thùng. “Cứ ba người vào mua bia chai thì cả ba đều chọn bia SG. Còn bia thùng nếu mua uống thì cả ba cũng đều chọn 333, mua biếu thì chọn Heineken hoặc Tiger” - ông Long nhận xét. So với giá của Heineken hay Tiger, bia SG có mức giá vừa phải, “gu” dễ uống nên rất được giới thu nhập thấp và trung bình ưa chuộng.
Lý giải về hiện tượng tăng giá sớm của bia SG, các đại lý cho rằng một phần do cầu vượt cung, nhưng phần quan trọng hơn là do “các đại gia làm giá”. Thời điểm này các “đại gia” đang ra sức thu mua, gom hàng một cách quyết liệt, thậm chí ém hàng, xuất hàng nhỏ giọt để tạo nhu cầu khan hiếm trên thị trường, làm động tác giả đưa giá lên.
| Giá bia thời điểm tháng 12/2004 | ||
|
| Giá giao tại nhà máy | Giá thị trường hiện tại |
| Sài Gòn xanh | 88.000 đồng/két | 95.000 đồng/két |
(Theo Tuổi Trẻ)
Hàng trăm triệu lít bia đã sẵn sàng xuất quân cho Tết
(VHDN) - Tại thị trường Hà Nội, Habeco cũng cho biết đã đưa ra thị trường khoảng 25 triệu lít bia, tăng 40% so với cùng kỳ năm trước và 1,1 triệu lít rượu (tăng 12%). Còn Sở Thương mại Hà Nội thì ước tính có khoảng 10 - 12 triệu chai bia, rượu và nước giải khát các loại được tiêu thụ trên địa bàn trong dịp Tết.
Vào thời điểm này, mặt hàng bia, rượu và nước giải khát được xem là mặt hàng “hot” nhất tại các chợ, siêu thị, cửa hàng... Trước nhu cầu biếu tặng hoặc chiêu đãi tiệc công ty, gia đình trong những ngày cận Tết, giá cả bia, rượu và nước giải khát đang biến động từng ngày.
Tính đến thời điểm hiện nay, giá bia trên thị trường đã tăng lên từ 6.000-16.000đ/thùng. Cụ thể, bia 333 cách đây 1 tuần giá 159.000đ/thùng/12 lon nay lên 175.000đ, bia Tiger cũng từ 186.900đ/thùng lên 194.000đ, bia Heineken từ 251.000đ/thùng tăng lên 257.000đ/thùng... Theo các điểm bán lẻ, mặc dù giá bia tăng nhưng sức mua vẫn mạnh và sản lượng tiêu thụ nhiều hơn từ 5 - 7 lần so với ngày thường.
Trong khi các sản phẩm bia “hùa nhau” tăng giá thì mặt hàng nước ngọt xem ra dễ chịu hơn. Mặc dù hầu hết các sản phẩm nước ngọt tung ra phục vụ Tết đều được nhà sản xuất “thay áo mới” như đầu tư bao bì đẹp, bắt mắt hơn nhưng giá thì giảm nhẹ so với giá thông thường. Như Mirinda giảm 7.000đ/thùng 28 lon (từ 106.000đ xuống còn 99.000đ/thùng), Pepsi giảm 3.000đ/thùng (từ 102.000đ giảm còn 99.000đ/thùng)...
Theo các nhà kinh doanh, sản phẩm nước ngọt lon là mặt hàng có mức tăng trưởng cao trong mùa cuối năm. Tại Công ty CP nước giải khát Sài Gòn (Tribeco), ngày thường tỷ trọng nước ngọt lon chỉ chiếm khoảng 15% tổng sản lượng sản xuất hàng của công ty thì trong dịp cuối năm tăng lên từ 40 - 50%.
Mặc dù sản lượng nước ngọt tăng mạnh như vậy, nhưng hiện sản phẩm này đang phải cạnh tranh rất khốc liệt với các loại nước giải khát khác trên thị trường như nước ép trái cây, trà xanh, tăng lực... Đây cũng là lý do nước ngọt khó có thể lợi dụng tình hình Tết để tăng giá như mặt hàng rượu, bia. Các công ty sản xuất rượu, bia cũng cho hay, ước tính trong dịp Tết Đinh Hợi, mức tiêu thụ các sản phẩm này tăng từ 40 - 50% so với cùng kỳ năm ngoái. Nếu chỉ tính toán dựa trên số liệu mà 2 đầu mối sản xuất bia, rượu lớn của TP.HCM (Tổng Công ty Bia, Rượu, Nước giải khát Sài Gòn - Sabeco) và Hà Nội (Tổng Công ty Bia, Nước giải khát Hà Nội - Habeco) cung cấp, trong dịp Tết này thị trường sẽ tiêu thụ khoảng hơn 100 triệu lít bia.
Cụ thể, theo Sabeco, đơn vị có 19 nhà máy sản xuất bia, rượu và nước giải khát, một tháng bình thường Sabeco chỉ cung cấp ra thị trường 48 triệu lít bia nhưng trong dịp Tết sẽ là hơn 60 triệu lít bia. Riêng bia lon tăng đến 47% so với dịp Tết 2006. Bên cạnh đó, Sở Thương mại TP.HCM cũng dự báo sẽ có khoảng 25 triệu lít bia và 20 triệu lít nước ngọt các loại được tiêu thụ trong dịp Tết này.
Loạn giá bia cuối năm
 |
| Một góc “phố” đại lý bia ở 90A Lý Thường Kiệt (TP HCM). |
Bia là loại thức uống không thể thiếu trong các ngày lễ tết, đặc biệt tiêu thụ lớn trong dịp Tết Nguyên đán. Năm nào cũng vậy, cứ đến khoảng thời gian này thị trường bia bắt đầu “nóng” lên với các hoạt động buôn bán tấp nập. Và giá cả mặt hàng này dường như nằm ngoài tầm kiểm soát...
Dừng xe trước một cửa hàng bán tạp hóa trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (TP HCM), hỏi giá một số loại bia lon, anh bán hàng hồ hởi đọc vanh vách: bia lon 333 163.000 đồng/thùng, Tiger 193.000 đồng/thùng, Heineken 248.000đ/thùng.
Anh ta cho biết, giá bia đã lên thêm vài nghìn đồng một thùng. Đi khoảng 500 mét nữa, ghé vào một cửa hàng khác trên đường Điện Biên Phủ, người phụ nữ trung niên là chủ cửa hàng cho biết giá 3 loại bia thông dụng: lon 333 là 168.000 đồng/thùng, Tiger 195.000 đồng/thùng, Heineken 250.000 đồng/thùng.
Thấy khách thắc mắc vì giá quá cao, bà chủ giải thích: “Bia đã lên chừng hơn 1 tuần nay, Tiger và Heineken lên 13.000 đồng/thùng, còn 333 lên 5.000 đồng/thùng. Hiện các loại bia này đang hút hàng, chị không lấy lời nhiều đâu, đại lý bỏ giá cao nên phải bán giá cao thôi”.
Vượt qua cầu Văn Thánh, ghé vào một tiệm tạp hóa lớn khác, giá 3 loại bia này tiếp tục tăng so với tiệm trước đó, 333 tăng 2.000 đồng/thùng, Tiger 3.000 đồng/thùng, Heineken 8.000 đồng/thùng. Các tiệm tạp hóa trên khá lớn và lượng bia, nước giải khát cất trong kho rất nhiều. Thực tế trên thị trường hiện nay giá các loại bia này tăng giảm vô tội vạ, dường như không ai kiểm soát nổi, các chủ cửa hàng đều cho biết giá bia gần Tết tăng khá cao.
Trong vai người đi mua số lượng lớn bia cho bữa tiệc cưới của gia đình, PV Công An TP HCM ghé vào một đại lý lớn (cấp 1) trên đường Nguyễn Hữu Cảnh (phường 22, quận Bình Thạnh), giá cả ở đây: 333 là 160.000 đồng/thùng; Tiger 187.000 đồng/thùng, Heineken 236.000 đồng/thùng loại thường, còn loại có logo xuân 240.000 đồng/thùng.
Ở một đại lý bia khác trên đường Ung Văn Khiêm, giá cả lại có sự thay đổi so với đại lý trước theo chiều hướng tăng với mức từ 3.000 đồng đến 5.000 đồng một thùng. Chủ đại lý bia cấp 1 ở đường Bùi Viện cho biết, giá cả thị trường bia đang bắt đầu loạn khi mùa Tết đến gần, đây là dịp các điểm bán lẻ tha hồ làm giá tùy theo người mua nhiều hay ít, lạ hay quen, vì vậy để nhận được giá thực của các loại bia thật khó. Ngay cả một số đại lý lớn cũng bán với cơ chế nhiều giá, do đó giá cả các loại bia trong dịp này không thể biết chính xác.
Để biết được sát giá bia, đến điểm 90A đường Lý Thường Kiệt, nơi bán sỉ bia lớn nhất nhì thành phố với hàng chục đại lý cỡ bự, có khả năng chi phối thị trường. Tại đây hoạt động mua bán bia, nước giải khát diễn ra tấp nập, hàng đoàn xe tải nối đuôi nhau chở bia đến và đi.
Thật bất ngờ, theo một số người bán, giá các loại bia mấy ngày gần đây đang xuống vài nghìn một thùng. Theo đó giá bia lon 333 là 154.000 đồng/thùng, Tiger 186.000 đồng/thùng, Heineken 240.000 đồng/thùng, chở đến tận nhà nếu mua sỉ, còn giá bán lẻ cao hơn 2.000 đồng/thùng.
So với các cửa hàng bán lẻ, giá ở đây giảm đến vài chục nghìn một thùng. Còn giá bán lẻ ở một siêu thị trên đường Cống Quỳnh đối với bia 333 đắt hơn ở 90A Lý Thường Kiệt 10.000 đồng/thùng, Tiger 2.000 đồng/thùng.
Trong khi đó, theo Tổng công ty bia rượu nước giải khát Sài Gòn, một đơn vị lớn, chiếm thị phần đáng kể đối với mặt hàng bia, thì từ nhiều năm nay công ty không tăng giá các loại bia, cụ thể bia lon 333 giá 139.920 đồng/thùng (đã có thuế VAT). Không chỉ bia lon, các loại bia chai và nước giải khát cũng đang biến động giá theo chiều hướng tăng. Tuy nhiên, đối với bia chai mức tăng không cao do đại lý khó ém hàng vì phải quay vòng vỏ chai mới được lấy bia mới.
Những năm trước đây, cứ đến cuối năm nhất là những ngày giáp Tết, khi người tiêu dùng đổ xô đi mua sắm là lúc các đại lý, cửa hàng tha hồ làm giá để bắt chẹt người tiêu dùng. Vì vậy những năm trước, nhiều người phải kêu trời về giá bia cuối năm. Nhưng năm nay, thị trường bia ngày Tết khó có khả năng gây “sốt” như những năm trước.
Ở các đại lý lớn mấy ngày gần đây giá bia đang giảm. Theo một chủ đại lý ở 90A Lý Thường Kiệt, năm nay các đại lý ôm một lượng hàng lớn, ém đến Tết bung ra. Tuy nhiên, do đại lý nào cũng ôm quá nhiều hàng, giờ đây họ bắt đầu sợ nên bung ra sớm khiến giá bia trên thị trường bắt đầu giảm. Thực tế trong tuần qua giá bia đã xuống vài nghìn một thùng.
Mặt khác, năm nay các công ty bia đã trữ một lượng hàng khá lớn, đủ cho nhu cầu tiêu dùng của người dân trong dịp Tết, vì vậy “sốt” giá là điều khó có thể xảy ra. Năm nay người tiêu dùng đã có kinh nghiệm, những gia đình tiêu thụ bia số lượng lớn thường liên hệ với các đại lý quen và đặt trước.
Những năm trước, giá bia đã “sốt” trong dịp cận Tết khiến người tiêu dùng phải mua với giá cắt cổ, thậm chí cao hơn giá bình thường đến hàng chục nghìn. Nguyên nhân rất đơn giản là do các đại lý nắm được quy luật này nên ém hàng chờ đến gần Tết bung ra bán kiếm lời nhiều.
Năm nay, mặc dù còn khá sớm nhưng dường như quy luật ấy không còn nữa khi ngay từ bây giờ giá bia đang giảm. Tuy nhiên, giá trôi nổi ngoài thị trường thì chẳng ai có thể kiểm soát được, các điểm bán lẻ đang đẩy giá lên tạo ra cơn “sốt” giá ảo đánh lừa người tiêu dùng. Nhưng rất có thể những ngày cận Tết giá sẽ lên mạnh, điều đó không ai biết trước được.
